
دعاهاي امام زين العابدين(ع
صحيفه سجاديه دايره المعارف اسرار توحيدي، مكارم اخلاق و دستورهاي تربيتي معصومين (عليهم السلام) است كه همگي به صورت دعا از زبان امام سجاد(ع) بيان شده است. ادعيه ائمه را بزرگان و عرفا «قرآن صاعد» ناميده اند و از آنجايي كه اين بزرگواران جايگاه و محال معرفت و شناخت خدا هستند بهترين نكته هاي خداشناسي در سخنان ايشان و به خصوص ادعيه ها نهفته است چرا كه روايات معصومين(عليهم السلام) سخنان ايشان با مردم و مخلوقات است و در اين ساحت علي قدر عقولهم سخن مي گويند اما ادعيه ها و مناجات هاي ايشان كلام شان با حضرت حق است كه از يك سو ادب گفتار در آنها رعايت شده و از سوي ديگر با علم بي نهايت آميخته است.
صحيفه سجاديه گرچه بخش هاي گوناگوني دارد اما از باب خداشناسي دريايي براي اهل معرفت است. از سوي ديگر يادآوري مسائل اخلاقي و مزين كردن جان و روح به آنها درباره خود و اجتماع، از آموزه هاي مهم اين صحيفه ارزشمند است. دعاي مكارم الاخلاق نمونه اي از نظام اخلاقي برتر اسلام است. در اين دعا پس از ذكر بسياري از فضايل اخلاقي، به پيامدهاي تباه كننده آنها توجه داده شده است چه اينكه گاهي رعايت نظام اخلاقي، خود پيامدهاي فاسدي دارد كه كمتر مورد توجه قرار مي گيرد؛ مثلاً كمك كردن به مردم ممكن است همراه منت باشد كه تباه كننده عمل است، يا كثرت عبادت موجب عجب و اخلاق كريمه انساني موجب فخرفروشي شود، يا عزت نفس گاهي تبديل به تكبر گردد. اينها دام ها و دسيسه هاي شيطان است كه بر سر راه آدمي نهاده است؛ به گونه اي كه اگر از هر يك از اين گرفتاري ها فرار كند، مبتلا به كمند ديگري مي شود. براي اينكه انسان بتواند خود را از همه اينها خلاص كند، مسيري بسيار سخت در پيش رو دارد و محتاج ياري حضرت حق است.
از ديگر تعاليم الهي اين صحيفه نوراني، دستور پرهيز و دوري از شيطان و بيان مجاري ورود مرموز او در جان ما و نيز طرز جلوگيري از ورود او و دفاع از خود و دوري نمودن از اوست. هر يك از اينها از مسائل دقيق حياتي انسان است و غفلت از اين دستورها در برخورد با اين دشمن عظيم، انسان را به قدري تنزل مي دهد كه ديگر نمي توان نام انسان بر او نهاد. حضرت سجاد(ع) با ذكر ويژگي هاي شيطان در قالب دعا، ميزان خطر او را گوشزد نموده است؛ دشمني كه سينه انسان سنگر او و شبهات و شهوات سلاح او و نداشتن غفلت، لهو و نسيان نقطه امتياز اوست.
در بخش ديگري از اين مصحف شريف، به نظام حكومتي اسلام و درخواست انسجام و واداشتن امت براي دفاع از حريم مقدس كشورهاي اسلامي اشاره شده است. امام سجاد(ع) در اين باره دعايي مخصوص مرزداران و حافظان نظام دارد كه نسبتاً مفصل و طولاني است. ايشان در اين دعا به مردم هشدار داده و آنان را به آمادگي براي حفظ كيان اسلام وا مي دارند. آنچه از قسمت هاي مختلف اين صحيفه كريمه استفاده مي شود، تشكل سازمان يافته مسلمانان است، به طوري كه از دشمن، تصور تهاجم را نيز سلب كند و نظم و استقرار ثبات و آمادگي مسلحانه موفق به شكل مدرن و پيشرفته حاصل شود. اين بيان حضرت بهترين دليل است بر اينكه سپاه اسلام در هر زمان مي بايست بهترين فنون نظامي را مطابق با روش روز آموخته، به طور هماهنگ و در نهايت بصيرت و بينايي، در موقعيت هاي مختلف عمل كند.
در جاي ديگر حضرت درباره تربيت فرزند دستور داده كه پدران، فرزندان خود را دعا كنند و به آنان توجه خاص مبذول دارند و گمان نكنند كه وظيفه والدين فقط تهيه غذا، لباس، مسكن، دارو و آموزش علوم ضروري است؛ بلكه عنايت ويژه بايد به روش تربيتي آنان معطوف شود و در عين حال بيان شده است كه فرزند ايده آل چگونه فرزندي است و دستورالعمل تربيت فرزندان به خوبي تبيين شده است.
آنچه ذكر شد تنها گوشه اي از مفاهيم صحيفه سجاديه و يكي از هزاران نكته دقيق در مفاهيم بسيار بلند آن كتاب عظيم است.
بر خائنان یورش کنیم
اگر چه بال و پر ناتوانمان دادند